Şu g n T rkmenistanda ilkinji gezek T rkmen alaba ynyň ba ramy bilen bilelikde T rkmen bedewiniň milli ba ramy giň gerim bilen bellenildi.
Halkara ahalteke at ylyk sport toplumy bu g nki ba ram ylyk dabaralarynyň başlan an erine wr ldi. Bu erde elden wr k t rkmen bedewleriniň gatnaşmagynda halk arasynda iň meşhur b sleşikleriň biri – ba ram ylyk at apyşyklary guraldy.
T rkmenleriň gadymdan b ri gura an at apyşyklarynyň g w nleri galkyndyr an joşguny nesilleriň dowamatlylygynyň, ata-babalarymyzyň k pasyrlyk d p-dessurlarynyň ga tadan dikeldil ndiginiň hem-de sd ril ndiginiň zboluşly nyşanyna wr ldi. Munuň zi halk se gi ileriniň gudratly tebigat bilen bilelikde kemala getiren ahalteke bedewleriniň iň gadymy we t sin wekilleriniň g zden ge irilişi bolmak bilen klenm n, olaryň nepisligi, e eligi hem-de ha ran galdyr an ydamlylygy bilen t sin sazlaşygy emele getir n ga talanmajak g zelligine zboluşly senadyr.
Sahawatly t rkmen topragy hli d w rleriň we halklaryň iň gowy bedewleriniň etişdiril n mekanydyr, bu bedewleriň ş hraty er z ne a rapdyr. T rkmen se isleri k p asyrlaryň dowamynda elden wr k bedewleri terbi el p etişdirmek maksady bilen, olaryň ta anaklary sa lap alyp hem-de tohum arassalygyny gorap saklap, d n atşynaslygynyň t jine wr len atlaryň a ratyn t sin tohumyny d retdiler.
T rkmenler gadymy d w rlerden başlap, bedewlere t lim bermegiň netijeli tilsimlerini işl p ta arlapdyrlar. Olaryň hili diňe bir at apyşyklarynda d l-de, e sem, agyr s weşlerde hem, ha an-da, ata-babalarymyz ata Watan ugrunda s weş me danlaryna ykanlarynda hem synagdan ge ipdir. Ahalteke bedewi edermen t rkmen igitleriniň hakyky, wepaly hemrasy bolupdyr. Bu barada diňe bir k psanly rowa atlar we heka atlar d l-de, h zirki g nlere enli saklanyp galan daşary urtly awtorlaryň taryhy azgylary şa atlyk ed r. Olar t rkmen behişdi bedewleriniň ha ran galdyryjy wepadarlygy barada azgylaryny galdyrypdyrlar...
At apyşyklary t rkmen to larynyň we ba ram ylyklarynyň bezegidir, olaryň netijesinde, ahalteke bedewleri hemişe aja yp t rgenleşdirilen beden ta arlygynda bolup, uzak aralyklara rişlere hem ydamly bolupdyrlar. Biziň g nlerimizde sportuň iň gyzykly we z ne ekiji milli g rn şleriniň biri bolan at apyşyklary girt uly meşhurlyga e edir.
Berkarar d wletimiziň bagty arlyk d wr nde elden wr k bedewler Watanymyzyň s şiň we d redijiligiň t ze belentliklerine tarap okgunly hereketini alamatlandyryp, milletimiziň mirasynyň, t rkmen halkynyň d redijilik pa hasynyň dowamatlylygynyň be anydyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bedewlere b tin kalby bilen halk s g sini siňdirip, ahalteke tohumly bedewleriň d n d ki ş hratyny belende g termek, be ik ata-babalarymyzyň atşynaslyk sungatyny sd rmek hem-de wagyz etmek hakyndaky aladany d wlet sy asatynyň derejesine ykardy.
D wlet Baştutanymyzyň tagallalary netijesinde, urdumyzda behişdi bedewlere ideg etmek hem-de olary k peltmek, milli atşynaslyk relgelerini ga tadan dikeltmek, at ylyk sportuny sd rmek, at apyşyklary, uzak aralyga atly rişleri, atlaryň p sgel iliklerden ge megi bo un a se isleri, t lim ileri hem-de ussat t rgenleri ta arlamak in hli şertler d redildi.
Ştab-kwartirasy Aşgabatda erleş n Halkara ahalteke at ylyk assosiasi asynyň d redilmegi hem-de tutuş urdumyz bo un a d wrebap at ylyk sport toplumlarynyň bina edilmegi bu ugurda alnyp baryl an giň gerimli işleriň subutnamasydyr.
“T rkmenistan – parahat ylygyň we ynanyşmagyň Watany” şygary bilen ge n şu ylda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bo un a T rkmen bedewiniň milli ba ramy ilkinji gezek T rkmen alaba ynyň ba ramy bilen bilelikde ge iril r, munuň zi biziň ş hratly ata-babalarymyzyň d n peşgeş beren bahasyna etip bolmajak gymmatlyklarynyň okary hmi ete e ediginiň nyşanydyr.
... Ir bilen Halkara ahalteke at ylyk sport toplumynyň anynda hlumumy ruhubelentlik we ba ram ylyk agda y emele geldi. Bu ere Milli Geňeşiň Mejlisiniň we Halk Maslahatynyň olbaş ylary, T rkmenistanyň h k met agzalary, harby we hukuk gora jy edaralaryň, ministrlikleriň we pudakla yn dolandyryş edaralarynyň olbaş ylary, jemgy et ilik guramalarynyň, k p likle in habar beriş serişdeleriniň wekilleri hem-de k psanly myhmanlar ygnandylar.
Toplumyň gine bar an oluň ugrunda ahalteke bedewleriniň aja yp g zelligini be an ed n şekillendiriş we amaly-haşam sungatynyň eserleriniň, fotosuratlaryň uly sergisi guraldy.
D n niň iň gadymy tohumlarynyň biri ahalteke bedewleriniň tebigy g zelligi we nepisligi, r n sen aňy hem-de iti du gurlygy, d şb ligi, asyllylygy asyrlaryň dowamynda şahyrlar, haly ylar, zerg rler, suratkeşler, he keltaraşlar, atyň bezeg esbaplarynyň ussalary in ylham eşmesine wr ldi.
Sergide g rkezil n muze gymmatlyklarynda a awly saklanyl an hem-de nesilden-nesle ge iril n, Berkarar d wletimiziň bagty arlyk d wr niň st nlikleri we eten sepgitleri bilen ruhlanan t rkmen halkynyň ksiz d redijilik zehininiň hem-de in e sungatynyň subutnamalary bolan milli mirasymyzyň ba lygyny hem-de k p w şginliligini be an etdi.
Dikilen ak ň anynda bagşylaryň we sazandalaryň ykyşlary, g li we alasyn p lwanlaryň gatnaşmagynda sport aryşlary g rkezildi.
Medeni et işg rleri ba ram ylyk mynasybetli d redijilik sowgadyny ta arladylar.
Sirk sungatynyň B tind n festiwallarynda hem-de iri halkara b sleşiklerinde gazanan eňişleri bilen meşhur bolan «Galkynyş» milli at st nd ki o unlar topary z ussatlygyny we sungatyny g rkezdi.
M lim bolşy aly, biziň jigitlerimiz, Itali ada, Russi ada, Ukrainada, Belarusda, T rki ede, Hyta da hem-de be leki urtlarda uly st nlik bilen ykyş edip, akrobatika we gimnastika tilsimleri, bedewe erk etmek, apyp bar an atyň st nde d rli hereketleri erine etirmek bilen tomaşa ylary hem-de emin agzalaryny hemişe ha ran galdyr arlar.
Umumy ykrar edilmegi bo un a biziň milli atşynaslyk sungatymyzyň esasy a ratynlygy, t rkmenleriň bedewlere zara ynanyşmak we ynsana wepadarlyk ruhunda t lim ber ndikleridir.
M nberler tomaşa ylardan doly. Bu ere ministrlikleriň we pudakla yn dolandyryş edaralarynyň, jemgy et ilik guramalarynyň wekilleri, hormatly aşulular we at ylyk pudagynyň işg rleri, k p likle in habar beriş serişdeleriniň wekilleri, at apyşyklarynyň k psanly muşdaklary ygnandylar.
Yzygiderli esasda ge iril n milli derejed ki aryşlar diňe bir sportuň bu g rn şiniň abra yny artdyrmak bilen klenm n, apuw atlarynyň bu t sin tohumynyň giňden wagyz edilmegine g n den-g ni ardam ber r.
Milli Liderimiziň yzygiderli tagallalary netijesinde, urdumyzyň at ylyk pudagy hil ta dan t ze derej ykaryldy. Bu pudagyň d z mlerini d wrebaplaşdyrmak, tohum ylyk ulgamynda halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmek, sportuň at ylyk g rn şlerini hem-de at apmagyň milli relgelerini wagyz etmek bo un a giň gerimli reler ge iril r.
“Ahalteke bedewi—biziň bu sanjymyz we ş hratymyz”, “Gadamy batly bedew”, “Atda wepa-da bar, sapa-da” atly we be leki kitaplaryny bagyş eden hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ahalteke bedewlerine go an ksiz sarpasy olaryň d n d ki ş hratyny has-da belende g ter r. D n niň d rli dillerine terjime edilen bu kitaplar giň okyjylar k p ligine el eterli bolup, alym –atşynaslar in gymmatly ylmy eşm wr ldi.
Sanly tehnologi alar d wr nde halkyň taryhy ykbalyny kesgitl n hakyky milli gymmatlyklaryna aşlaryň hormatly gara şynyň itmezligi m h mdir. Şoňa g r -de, d wlet Baştutanymyzyň zi bu babatda nusga g rkezip, agtyklarynda bedewlere bolan s gini terbi el p, olara at apmagy hem-de atlara ideg etmek başarnygyny we olar bilen t rgenleşigi wred r. 2015-nji ylda etginjek apyksuwarlaryň 1200 metr aralyga ge irilen apyşygynda apyksuwar Kerim Berdimuhamedowyň eňiji bolandygyny atlamak erlikli bolar. H zir hormatly Prezidentimiziň agtygynyň zi atlary terbi elemek bilen meşgullanyp, bu asylly işe boş wagtyny bagyşla ar.
Halkymyzyň taryhy at bilen a rylmaz baglanyşyklydyr. Ahalteke bedewiniň 2017-nji ylda Aşgabatda uly st nlik bilen ge irilen apyk binalarda we s weş sungaty bo un a V Azi a o unlarynyň hem esasy nyşany bolandygy ne erden d ldir.
V Azi adanyň sport b sleşikleriniň maksatnamasyna konkur bo un a aryşlaryň ilkinji gezek girizilendigi bell rliklidir. Şol aryşlarda t rkmen apyksuwarlary halkara aryşlarynyň ňdebaryjylaryna mynasyp b sdeşlik g rkezip, z artykma lyklaryny subut etdiler hem-de altyn medal gazandylar.
T rkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke at ylyk toplumynyň Akhan di en bedewiniň Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilmegi biziň atlarymyzyň deňsiz-ta syz h si etleriniň d n jemgy et iligi tarapyndan ykrar edil ndigini g rkezdi. Milli Liderimiziň z niň se isl n ş hratly ahalteke bedewi taryhda atdan ykmajak yz go dy. Bu bedew iki a agynyň st ne galyp, 10 metr aralygy 4,19 sekuntda ge ip, ozalky g rkezijiden iki esse gowy netije g rkezdi.
H zirki wagtda b tin d n de, a ratyn-da, Merkezi Azi ada, ewropada, Amerikada ahalteke tohum atlaryna sarpa go anlar az d ldir. ňler hut t rkmen atlary Be ik pek olunyň s şinde hmi etli orun e el pdir. H zirki wagtda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen bu taryhy ol t ze g rn şde ga tadan dikeldil r, biziň bedewlerimiz geljege ymtyl an urt bolan Garaşsyz, Bitarap T rkmenistanyň ş hratyny tug di en parladyp, h zir hem hormatly wezip ni erine etir r.
...Alypbaryjy ba ram ylyk apyşyklarynyň başlan andygyny yglan ed r.
Şu g n d rli aralyklarda ge irilen at apyşyklarynyň jemi edisi bolup, şolaryň her birine yndam bedewler gatnaşyp, iň gowy sport h si etlerini g rkezdiler.
1200 metr aralyga ge irilen birinji at apyşyga goşulan bedewleriň aryşyna badalga berlen pursadyndan tomaşa ylaryň şowhunlary al-asmana g terildi. Bu aryşda bedewler mali e-ykdysady toplumynyň “Polatly” ba ragyny almak ugrunda aryşdylar.
apyksuwar B.Kuly ewiň apan T rkmenistanyň Prezidentiniň ahalteke at ylyk toplumynyň Gutly di en gara aty pellehana ilkinji bolup geldi. Ol bu aralygy 1 minut 19,9 sekuntda ge megi başardy.
Ikinji apyşyk hem 1200 metr aralyga ge irildi. Nebitgaz toplumynyň “Meleguş” ba ragy ugrundaky bu aryşda iň gowy wagty I eri işler ministrligine degişli Garabatyr di en gurt mele at g rkezdi. Ussat apyksuwar . alkabowyň apan bu bedewi bellenen aralygy 1 minut 19,2 sekuntda ge di.
S wda toplumynyň “Gelşikli” ba ragy ugrundaky nji apyşykda bedewler 1200 metr aralyga g synanyşdylar. Şunda T rkmenistanyň Prezidentiniň ahalteke at ylyk toplumyna degişli Tejen di en dor at pellehanadan ilkinji bolup ge di. apyksuwar S. ary ewiň apan bu aty 1 minut 19,2 sekunt wagt g rkezdi.
Ulag-aragatnaşyk toplumynyň “ anardag” ba ragy ugrundaky apyşyk hem 1200 metr aralyga ge irildi. T rkmenistanyň Nebitgaz toplumynyň B herden at ylyk hojalygyna degişli Gyzlarym di en dor bedew pellehana ilkinji geldi. apyksuwar A.Orazdurdy ewiň apan bedewi bellenen aralygy 1 minut 19 sekuntda ge megi başardy.
Gurluşyk-senagat toplumynyň “Pereň” ba ragyny almak ugrundaky 1400 metr aralyga g synanyşan bedewleriň b şinji apyşygynda T rkmenistanyň Prezidentiniň ahalteke at ylyk toplumyna degişli Kararym di en dor at eňiji boldy. Onuň netijesi 1 minut 33 sekunt, apyksuwary N.Agamyradow.
Altynjy apyşyga obasenagat toplumynyň “Garader” ba ragy go uldy. Bu aryşda S.A.Ny azow adyndaky T rkmen oba hojalyk uniwersitetine degişli lker di en dor at birinji orny e eledi. apyksuwar B.Berdimuhammedowyň apan bedewi 1400 metr aralygy 1 minut 29,1 sekuntda ge di.
Jemle ji edinji to apyşygynda T rkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň baş ba ragy -- “Akhan” g me kubogy ugrunda dartgynly aryş boldy. 1400 metr aralyga guralan bu aryşda T rkmenistanyň Prezidentiniň ahalteke at ylyk toplumyna degişli Bezirgen di en ak- al mele at pellehanadan birinji bolup ge di. Ussat apyksuwar B.Agamyradowyň apan bu bedewi 1 minut 32,2 sekunt wagt g rkezdi.
r n ekeleşikli aryşlarda iň gowudan gowusyny sa lan dartgynly apyşyklaryň hlisi h zirki zamanyň milli se is ilik mekdebiniň t ze taryhy e amda m ň yllyklardan b ri gel n d pleriniň st nlikli dowam etdiril ndigini a dyň g rkezdi. D rli aralyklarda t rkmen bedewleri yndam h si etleri bilen birlikde, sportda ydamlylygyny g rkezdiler.
apyşyklaryň arasynda a dym-sazly ykyşlar guraldy. Tomaşa ylar h zirki d wr miziň girt uly zgertmelerini wasp ed n bagşylaryň a dym-sazly ykyşlaryndan lezzet aldylar.
Soňra apyşyklaryň eňijilerine sylaglary gowşurmak dabarasy ge irildi. Olara ady agzalan ba raklar, gymmat bahaly sowgatlar gowşuryldy. Bulardan başga-da, jemle ji aryşyň eňijisine T rkmenistanyň Prezidentiniň g me Kubogy, degişli diplom gowşuryldy.
Şe le hem ozal ge irilen uzak aralyga atly riş bo un a aryşyň hem-de konkur bo un a b sleşigiň eňijileri we ba rak e eleri yglan edildi. T rkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke at ylyk toplumyna degişli bolan Dorbedew di en dor at bilen bilelikde apyksuwar H.To ly ew aryşyň eňijisi di lip yglan edildi. Ol iň oňat g rkezijini – 2 sagat 52 minut 46 sekunt wagty g rkezdi. Barha meşhurlyga e e bol an sportuň atly g rn şi bolan konkur bo un a aryşlarda Milli atly sport merkeziniň Altynhan di en aty t rgeni .Garaja ew bilen birinji orny e eledi.
apyksuwarlar milli atşynaslyk mekdebiniň ş hratly d plerini saklamak we k milleşdirmek baradaky aladalary in milli Liderimize t s rekden hoşallyk bildirdiler hem-de at ylyk sportuny mundan be l k-de sd rmek we ahalteke bedewlerini b tin d n de giňden wagyz etmek in hli tagallalaryny ga gyrmajakdyklaryna ynandyrdylar.
serhetabat-dovletabat.gov.tm
25.04.2021